Jak wygląda postępowanie apelacyjne w sprawach frankowych?

Wyrok sądu pierwszej instancji nie zawsze kończy spór dotyczący kredytu indeksowanego lub denominowanego do franka szwajcarskiego. Jeżeli kredytobiorca albo bank nie zgadza się z rozstrzygnięciem, może zaskarżyć je do sądu drugiej instancji. Rozpoczyna się wtedy postępowanie apelacyjne.

Apelacja w sprawie frankowej nie oznacza automatycznie przeprowadzenia całego procesu od początku. Sąd drugiej instancji analizuje wyrok, zarzuty podniesione przez skarżącego, odpowiedź drugiej strony oraz materiał zgromadzony przed sądem pierwszej instancji. W określonych sytuacjach może również uzupełnić postępowanie dowodowe.

Sąd apelacyjny może utrzymać zaskarżony wyrok, zmienić go albo – w wyjątkowych przypadkach – uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Dopiero rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji prowadzi zazwyczaj do prawomocnego zakończenia procesu.

Od 7 sierpnia 2026 r. postępowania frankowe podlegają dodatkowo przepisom szczególnej ustawy. Rozszerzyła ona możliwość orzekania na posiedzeniu niejawnym i wprowadziła zasadę rozpoznawania apelacji przez jednego sędziego, z wyjątkiem szczególnie skomplikowanych lub precedensowych spraw.

Kancelaria kredytowa Ciesielski i Partnerzy reprezentuje kredytobiorców zarówno przed sądem pierwszej instancji, jak i na etapie postępowania apelacyjnego.

Kto może wnieść apelację w sprawie frankowej?

Apelację może wnieść każda strona, która nie zgadza się z wyrokiem w zakresie, w jakim rozstrzygnięcie narusza jej interes.

W zależności od wyniku procesu apelację może złożyć:

• bank, jeżeli sąd uwzględnił roszczenia kredytobiorcy;
• kredytobiorca, jeżeli powództwo zostało oddalone;
• kredytobiorca, jeżeli sąd uwzględnił roszczenia tylko częściowo;
• obie strony, jeżeli każda z nich kwestionuje inny fragment wyroku.

Apelacja może dotyczyć całego orzeczenia albo tylko jego części. Możliwe jest na przykład zaskarżenie rozstrzygnięcia dotyczącego wysokości zasądzonego świadczenia, odsetek, wzajemnych rozliczeń lub kosztów postępowania.

Samo niezadowolenie z wyniku sprawy nie jest jednak wystarczające. Apelacja powinna wskazywać konkretne zarzuty wobec wyroku oraz wyjaśniać, dlaczego zdaniem skarżącego sąd pierwszej instancji orzekł nieprawidłowo.

Pierwszy krok: wniosek o uzasadnienie wyroku

Aby przygotować apelację, strona powinna najpierw uzyskać pisemne uzasadnienie wyroku. To w nim sąd pierwszej instancji przedstawia ustalenia faktyczne, ocenę dowodów i podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem należy co do zasady złożyć w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku. Jeżeli wyrok został doręczony z urzędu, termin liczy się od jego doręczenia.

We wniosku trzeba wskazać, czy uzasadnienie ma dotyczyć całego wyroku, czy tylko określonej części. Wniosek podlega opłacie sądowej. Opłata ta jest następnie zaliczana na poczet opłaty od apelacji, jeżeli środek odwoławczy zostanie wniesiony.

Termin na złożenie wniosku jest bardzo ważny. Spóźniony lub nieopłacony wniosek może zostać odrzucony, co w praktyce może uniemożliwić skuteczne wniesienie apelacji.

Ile jest czasu na wniesienie apelacji?

Apelację wnosi się co do zasady w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia stronie wyroku z pisemnym uzasadnieniem.

Jeżeli termin na sporządzenie uzasadnienia został przez sąd przedłużony, termin na wniesienie apelacji może wynosić trzy tygodnie. Sąd powinien poinformować o tym stronę przy doręczeniu wyroku z uzasadnieniem.

Apelację kieruje się do sądu drugiej instancji, ale wnosi za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżony wyrok. Oznacza to, że dokument należy złożyć w sądzie pierwszej instancji. Następnie akta są przekazywane do właściwego sądu apelacyjnego.

Co powinna zawierać apelacja?

Apelacja jest sformalizowanym pismem procesowym. Powinna zawierać między innymi:

• oznaczenie zaskarżonego wyroku;
• informację, czy wyrok jest zaskarżany w całości, czy w części;
• przedstawienie zarzutów;
• uzasadnienie zarzutów;
• wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie majątkowej;
• określenie żądanej zmiany lub uchylenia wyroku;
• ewentualne wnioski dowodowe;
• podpis strony albo pełnomocnika;
• wymagane załączniki.

Skarżący powinien również wyjaśnić, w jaki sposób zarzucane uchybienia wpłynęły na wynik postępowania.

W sprawach frankowych apelacja może dotyczyć zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Prawidłowe sformułowanie zarzutów wymaga przeanalizowania całego uzasadnienia wyroku, a nie tylko jego końcowego rozstrzygnięcia.

Jakie zarzuty najczęściej pojawiają się w apelacjach frankowych?

Zakres zarzutów zależy od wyniku konkretnej sprawy. Bank może kwestionować między innymi:

• uznanie postanowień umowy za niedozwolone;
• ocenę informacji udzielonych kredytobiorcy;
• uznanie kredytobiorcy za konsumenta;
• przyjęcie, że postanowienia nie były indywidualnie negocjowane;
• stwierdzenie, że umowa nie może obowiązywać po usunięciu klauzul abuzywnych;
• sposób rozliczenia wzajemnych świadczeń;
• datę wymagalności roszczenia;
• naliczenie odsetek;
• nieuwzględnienie zarzutu potrącenia;
• rozstrzygnięcie o kosztach procesu;
• ocenę zeznań kredytobiorcy.

Z kolei apelacja kredytobiorcy może dotyczyć na przykład:

• błędnego uznania, że umowa może nadal obowiązywać;
• nieuwzględnienia niedozwolonego charakteru postanowień;
• oddalenia części roszczenia o zapłatę;
• nieprawidłowego ustalenia początku naliczania odsetek;
• błędnej oceny przedawnienia;
• pominięcia istotnych dowodów;
• niewłaściwego rozliczenia kapitału;
• rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Nie wszystkie zarzuty podniesione w apelacji muszą zostać uwzględnione. Sąd drugiej instancji ocenia ich zasadność na podstawie przepisów, materiału dowodowego i okoliczności konkretnej umowy.

Co dzieje się po wniesieniu apelacji?

Po wpłynięciu apelacji sąd sprawdza, czy została ona wniesiona w terminie, należycie opłacona oraz czy spełnia wymagania formalne.

Apelacja spóźniona, nieopłacona, niedopuszczalna albo dotknięta nieusuniętymi brakami może zostać odrzucona. W takim przypadku sąd drugiej instancji nie przechodzi do merytorycznej oceny zarzutów.

Jeżeli apelacja jest prawidłowa, jej odpis zostaje doręczony drugiej stronie. Pozostałe strony mogą złożyć odpowiedź na apelację w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia jej odpisu.

Następnie sąd drugiej instancji analizuje akta i podejmuje decyzję, czy sprawa może zostać rozpoznana na podstawie dokumentów, czy potrzebne jest przeprowadzenie rozprawy albo dodatkowych dowodów.

Jak przygotować odpowiedź na apelację banku?

Odpowiedź na apelację banku powinna odnosić się do konkretnych zarzutów, a nie ograniczać się do ogólnego stwierdzenia, że wyrok pierwszej instancji jest prawidłowy.

W odpowiedzi można:

• wskazać, dlaczego zarzuty banku są bezzasadne;
• przedstawić właściwą wykładnię przepisów;
• odwołać się do orzecznictwa TSUE i Sądu Najwyższego;
• wykazać prawidłowość ustaleń faktycznych;
• odnieść się do zarzutów dotyczących zeznań kredytobiorcy;
• zakwestionować nowe twierdzenia lub dowody banku;
• wnieść o oddalenie apelacji;
• złożyć wniosek o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego;
• wnieść o przeprowadzenie rozprawy, jeśli przemawia za tym interes strony.

Brak odpowiedzi na apelację nie oznacza automatycznej przegranej. W praktyce warto jednak przedstawić sądowi uporządkowane stanowisko, szczególnie gdy apelacja banku jest obszerna albo zawiera nowe argumenty.

Czy sąd apelacyjny przeprowadza cały proces od początku?

Nie. Postępowanie apelacyjne nie polega na automatycznym powtórzeniu wszystkich czynności przeprowadzonych przez sąd pierwszej instancji.

Sąd drugiej instancji orzeka przede wszystkim na podstawie materiału zebranego w dotychczasowym postępowaniu. Bada jednak sprawę merytorycznie, a więc nie ogranicza się wyłącznie do sprawdzenia formalnej poprawności wyroku.

Sąd apelacyjny może:

• przeanalizować dokumenty;
• ponownie ocenić określone dowody;
• uzupełnić ustalenia faktyczne;
• dopuścić dodatkowy dowód;
• przeprowadzić uzupełniające przesłuchanie;
• dokonać odmiennej oceny prawnej umowy.

Nie oznacza to jednak, że na etapie apelacji można swobodnie przedstawiać wszystkie dowody, których nie złożono wcześniej. Sąd może pominąć nowe fakty i dowody, jeśli strona mogła powołać je przed sądem pierwszej instancji. Wyjątkiem jest sytuacja, w której potrzeba ich przedstawienia powstała później.

Dlatego najważniejszy materiał powinien zostać zgromadzony już na początku procesu.

Czy w apelacji można rozszerzyć żądanie?

Zasadą jest, że w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzać żądania pozwu ani występować z zupełnie nowymi roszczeniami.

Od tej reguły istnieją wyjątki. W przypadku zmiany okoliczności możliwe jest na przykład żądanie wartości pierwotnego przedmiotu sporu. W sprawach dotyczących świadczeń powtarzających się przepisy pozwalają także na rozszerzenie żądania o świadczenia za dalsze okresy.

W sprawach frankowych może to mieć znaczenie, jeżeli kredytobiorca po wniesieniu pozwu nadal regulował kolejne raty. Sposób dochodzenia tych kwot powinien zostać zaplanowany już na etapie pierwszej instancji, aby uniknąć problemów procesowych w apelacji.

Czy kredytobiorca musi pojawić się przed sądem apelacyjnym?

Najczęściej osobiste stawiennictwo kredytobiorcy nie jest konieczne, zwłaszcza jeśli został już przesłuchany przed sądem pierwszej instancji.

Sąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę:

• na rozprawie;
• na posiedzeniu niejawnym;
• po uzupełniającym postępowaniu dowodowym;
• po złożeniu przez strony dodatkowych pism.

Jeżeli sąd uzna, że konieczne jest ponowne przesłuchanie kredytobiorcy, wyśle odpowiednie wezwanie. Brak wezwania oznacza zazwyczaj, że osobista obecność nie jest obowiązkowa.

Posiedzenie niejawne w sprawie frankowej

Zgodnie z ogólnymi przepisami sąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przeprowadzenie rozprawy nie jest potrzebne. W zwykłym postępowaniu wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy zasadniczo ograniczał taką możliwość.

Szczególna ustawa frankowa z 29 maja 2026 r. wprowadziła jednak odmienną zasadę. Sąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę frankową na posiedzeniu niejawnym również wtedy, gdy strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy.

Oznacza to, że wyrok może zapaść bez osobistego udziału kredytobiorcy, banku i pełnomocników. Sąd opiera się wówczas na aktach, apelacji, odpowiedzi na apelację oraz pozostałych pismach.

Rozpoznanie sprawy bez rozprawy nie oznacza pominięcia argumentów stron. Zwiększa jednak znaczenie prawidłowo i wyczerpująco przygotowanych pism procesowych.

Ilu sędziów rozpoznaje apelację frankową?

Od 7 sierpnia 2026 r. sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę frankową co do zasady w składzie jednego sędziego.

Prezes sądu może jednak zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli jest to uzasadnione szczególną zawiłością albo precedensowym charakterem sprawy.

Nowe rozwiązanie ma służyć usprawnieniu pracy sądów apelacyjnych. Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości na koniec pierwszego półrocza 2026 r. pozostawało w nich do rozpoznania 61 908 spraw frankowych.

Co może orzec sąd drugiej instancji?

Oddalenie apelacji

Jeżeli sąd uzna apelację za bezzasadną, oddala ją. Wyrok pierwszej instancji pozostaje wtedy w mocy i staje się prawomocny.

Przykładowo, jeżeli bank zaskarżył wyrok stwierdzający, że umowa nie wiąże stron, oddalenie apelacji banku oznacza prawomocne utrzymanie tego rozstrzygnięcia.

Zmiana wyroku

Sąd drugiej instancji może uwzględnić apelację i samodzielnie zmienić zaskarżony wyrok. Może na przykład:

• oddalić powództwo uwzględnione wcześniej przez sąd;
• uwzględnić roszczenie oddalone w pierwszej instancji;
• zmienić wysokość zasądzonego świadczenia;
• zmienić rozstrzygnięcie dotyczące odsetek;
• inaczej rozliczyć koszty;
• rozstrzygnąć odmiennie o roszczeniu banku.

Zmiana wyroku może dotyczyć całości albo tylko części rozstrzygnięcia.

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sąd apelacyjny może uchylić wyrok, jeżeli wystąpiły szczególne podstawy, takie jak nieważność postępowania, nierozpoznanie istoty sprawy albo konieczność przeprowadzenia całego postępowania dowodowego od początku.

Wówczas sprawa wraca do sądu pierwszej instancji. Sąd ten ponownie ją rozpoznaje, uwzględniając ocenę prawną przedstawioną przez sąd odwoławczy.

Takie rozstrzygnięcie może istotnie wydłużyć proces. Nie jest jednak podstawowym sposobem zakończenia apelacji – zasadą jest, że sąd drugiej instancji powinien w miarę możliwości sam rozstrzygnąć sprawę merytorycznie.

Odrzucenie pozwu lub umorzenie postępowania

Jeżeli sąd stwierdzi podstawy do odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania, może uchylić wyrok pierwszej instancji i zakończyć sprawę w odpowiedni sposób.

Czy apelacja banku oznacza konieczność dalszego płacenia rat?

Nie, jeżeli sprawa podlega ustawie frankowej, a pozew został doręczony bankowi.

Od 7 sierpnia 2026 r. obowiązek spełniania przez konsumenta świadczeń wynikających z umowy kredytu zostaje wstrzymany z mocy prawa od chwili doręczenia pozwu do prawomocnego zakończenia postępowania.

Jeżeli więc kredytobiorca uzyska korzystny wyrok pierwszej instancji, ale bank wniesie apelację, postępowanie nadal trwa, a ustawowe wstrzymanie obowiązku płatności pozostaje w mocy.

Trzeba jednak pamiętać, że wstrzymanie rat nie przesądza o wyniku apelacji. Jeżeli ostateczne rozstrzygnięcie będzie niekorzystne dla kredytobiorcy, konieczne może być rozliczenie świadczeń niewpłaconych w trakcie procesu.

Czy wyrok sądu apelacyjnego jest prawomocny?

Co do zasady wyrok sądu drugiej instancji staje się prawomocny z chwilą jego wydania. Od tego momentu możliwe jest przeprowadzenie końcowych rozliczeń, dochodzenie zasądzonych kwot i podejmowanie działań związanych z wykreśleniem hipoteki – zależnie od treści orzeczenia.

Prawomocny wyrok może zostać w określonych przypadkach zaskarżony skargą kasacyjną do Sądu Najwyższego. Skarga kasacyjna:

• nie jest zwykłą trzecią instancją;
• nie przysługuje w każdej sprawie;
• musi spełniać szczególne wymagania;
• może zostać sporządzona wyłącznie przez profesjonalnego pełnomocnika;
• wymaga przyjęcia do rozpoznania przez Sąd Najwyższy;
• zasadniczo nie wstrzymuje automatycznie wykonania prawomocnego wyroku.

Sąd Najwyższy nie prowadzi procesu frankowego od początku. Bada wskazane zagadnienia prawne i zarzuty mieszczące się w granicach skargi.

Ile trwa apelacja w sprawie frankowej?

Nie ma jednego, ustawowo określonego terminu. Postępowanie apelacyjne może potrwać od kilku miesięcy do ponad dwóch lat, a w szczególnie obciążonych sądach także dłużej.

Na czas oczekiwania wpływają:

• liczba spraw w konkretnym sądzie apelacyjnym;
• kompletność apelacji;
• konieczność usunięcia braków formalnych;
• liczba podniesionych zarzutów;
• potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego;
• przeprowadzenie rozprawy;
• zmiany składu orzekającego;
• negocjacje ugodowe;
• konieczność rozstrzygnięcia dodatkowych wniosków.

Przepisy obowiązujące od sierpnia 2026 r. mają przyspieszyć postępowania, między innymi dzięki szerszemu wykorzystaniu posiedzeń niejawnych i jednoosobowych składów. Nie gwarantują jednak wydania wyroku w konkretnym terminie.

Najczęstsze błędy na etapie apelacji

Przekroczenie terminu

Termin na złożenie wniosku o uzasadnienie oraz termin na wniesienie apelacji mają podstawowe znaczenie. Spóźnienie może doprowadzić do odrzucenia środka odwoławczego bez oceny zarzutów.

Ogólne zarzuty bez odniesienia do uzasadnienia

Apelacja powinna odpowiadać na tok rozumowania sądu pierwszej instancji. Powtarzanie argumentów z pozwu bez analizy uzasadnienia wyroku może okazać się niewystarczające.

Przedstawienie dowodów zbyt późno

Nowe dowody mogą zostać pominięte, jeżeli możliwe było ich przedstawienie w pierwszej instancji. Jeżeli dowód pojawia się dopiero w apelacji, należy wyjaśnić, dlaczego nie został złożony wcześniej.

Brak reakcji na apelację banku

Choć odpowiedź na apelację nie jest warunkiem dalszego udziału w sprawie, rezygnacja z przedstawienia stanowiska może pozbawić kredytobiorcę możliwości uporządkowanego odniesienia się do zarzutów banku.

Założenie, że korzystny wyrok nie może zostać zmieniony

Sąd apelacyjny ma prawo odmiennie ocenić sprawę i zmienić wyrok. Każda apelacja wymaga więc szczegółowej analizy, nawet jeśli orzecznictwo w podobnych sprawach jest korzystne dla konsumentów.

Apelacja w sprawie frankowej – najczęstsze pytania

Czy bank zawsze składa apelację?

Nie. Złożenie apelacji zależy od treści wyroku, polityki procesowej banku i możliwego sposobu rozliczenia. Bank może również wykonać wyrok albo zaproponować ugodę.

Czy sąd apelacyjny może ponownie przesłuchać kredytobiorcę?

Tak, jeżeli uzna to za potrzebne. W większości spraw sąd opiera się jednak na przesłuchaniu przeprowadzonym w pierwszej instancji.

Czy trzeba odpowiadać na apelację banku?

Nie jest to bezwzględny obowiązek, ale zazwyczaj jest to wskazane. Odpowiedź pozwala odnieść się do zarzutów i przedstawić wniosek o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów.

Czy apelacja oznacza ponowne naliczanie rat?

W sprawach objętych ustawą frankową obowiązek płatności pozostaje wstrzymany aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Wniesienie apelacji oznacza, że sprawa nadal pozostaje w toku.

Czy na etapie apelacji można zawrzeć ugodę?

Tak. Ugoda może zostać zawarta także po wydaniu wyroku pierwszej instancji. Jej warunki powinny zostać porównane z treścią wyroku i możliwym wynikiem apelacji.

Czy po wyroku apelacyjnym można wykreślić hipotekę?

Jeżeli prawomocny wyrok przesądza, że umowa nie wiąże stron, może stanowić podstawę dalszych działań zmierzających do wykreślenia hipoteki. Konieczne może być uzyskanie odpowiedniego dokumentu od banku albo złożenie wniosku do sądu wieczystoksięgowego.

Podsumowanie

Postępowanie apelacyjne w sprawie frankowej rozpoczyna się od zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy analizuje zarzuty, odpowiedź drugiej strony i materiał zgromadzony w aktach. Może oddalić apelację, zmienić wyrok albo – w wyjątkowych przypadkach – uchylić go i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Od 7 sierpnia 2026 r. apelacje frankowe są co do zasady rozpoznawane przez jednego sędziego. Sąd może również wydać wyrok na posiedzeniu niejawnym, nawet jeśli strona wnioskowała o przeprowadzenie rozprawy. Zwiększa to znaczenie starannego przygotowania apelacji oraz odpowiedzi na środek odwoławczy banku.

Jeżeli otrzymałeś apelację banku albo rozważasz zaskarżenie niekorzystnego wyroku, skontaktuj się z Kancelarią Radców Prawnych Ciesielski i Partnerzy. Przeanalizujemy orzeczenie, uzasadnienie i zarzuty apelacyjne oraz ocenimy możliwą strategię dalszego prowadzenia sprawy.