Zabezpieczenia w sprawach frankowych

Postępowanie przeciwko bankowi dotyczące kredytu indeksowanego lub denominowanego do franka szwajcarskiego może trwać wiele miesięcy, a niekiedy nawet kilka lat. Przez długi czas kredytobiorcy stawali więc przed trudnym pytaniem: czy w trakcie procesu nadal należy spłacać raty wynikające z umowy, której ważność została zakwestionowana?

Odpowiedzią na ten problem było zabezpieczenie roszczenia, polegające przede wszystkim na czasowym wstrzymaniu obowiązku spłacania rat. Istotne zmiany w tym zakresie przyniosła ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących spraw frankowych. Od 7 sierpnia 2026 r. wstrzymanie płatności w sprawach objętych ustawą następuje z mocy prawa – pod warunkiem doręczenia pozwu bankowi.

Nie oznacza to jednak, że każdy kredytobiorca może samodzielnie przestać regulować raty już w dniu wysłania pozwu. Kluczowe jest ustalenie, czy dana sprawa podlega nowym przepisom, czy pozew został skutecznie doręczony oraz jakie konsekwencje finansowe może przynieść określona strategia procesowa.

Kancelaria kredytowa Ciesielski i Partnerzy analizuje umowy kredytowe i pomaga kredytobiorcom ocenić, jakie działania mogą być odpowiednie w konkretnej sprawie.

Czym jest zabezpieczenie w sprawie frankowej?

W tym kontekście pojęcie „zabezpieczenia” nie oznacza hipoteki, poręczenia ani ubezpieczenia kredytu. Chodzi o ochronę udzielaną kredytobiorcy na czas trwania postępowania sądowego.

Przed wejściem w życie ustawy frankowej kredytobiorca mógł złożyć do sądu wniosek o zabezpieczenie roszczenia. Najczęściej domagał się w nim:

• wstrzymania obowiązku spłacania rat do czasu prawomocnego zakończenia procesu,
• zakazania bankowi wypowiedzenia umowy z powodu niepłacenia rat objętych zabezpieczeniem,
• zakazania prowadzenia windykacji w tym zakresie,
• zakazania przekazywania informacji o rzekomym zadłużeniu do baz danych gospodarczych.

Wniosek o zabezpieczenie był rozpoznawany na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Kredytobiorca musiał uprawdopodobnić swoje roszczenie oraz wykazać interes prawny w uzyskaniu tymczasowej ochrony.

Od 7 sierpnia 2026 r. sytuacja kredytobiorców posiadających umowy frankowe zmieniła się zasadniczo. W sprawach objętych nową ustawą najważniejsze skutki dotychczasowego zabezpieczenia powstają automatycznie po doręczeniu pozwu.

Ustawa frankowa z 2026 r. – automatyczne wstrzymanie spłaty rat

Ustawa z 29 maja 2026 r. została ogłoszona 23 lipca 2026 r. i weszła w życie 7 sierpnia 2026 r. Jej art. 3 przewiduje, że z chwilą doręczenia bankowi pozwu wniesionego przez konsumenta obowiązek spełniania świadczeń wynikających z umowy kredytu zostaje wstrzymany z mocy prawa aż do prawomocnego zakończenia postępowania.

Oznacza to, że konsument nie musi już czekać na wydanie przez sąd osobnego postanowienia zabezpieczającego. Ochrona wynika bezpośrednio z ustawy.

Trzeba jednak podkreślić bardzo ważną różnicę: wstrzymanie obowiązku spłaty nie następuje w dniu sporządzenia, wysłania ani wniesienia pozwu. Skutek powstaje dopiero w chwili doręczenia pozwu bankowi.

Data doręczenia ma zatem kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa kredytobiorcy. Samo potwierdzenie złożenia pozwu w sądzie nie musi jeszcze oznaczać, że można bezpiecznie zaprzestać regulowania kolejnej raty.

Jakie skutki wywołuje doręczenie pozwu bankowi?

Po skutecznym doręczeniu pozwu obowiązek dokonywania płatności wynikających z umowy kredytu zostaje wstrzymany do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Zgodnie z ustawą wstrzymanie płatności przez konsumenta:

• nie może zostać uznane za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy,
• nie może stanowić podstawy wypowiedzenia umowy kredytowej,
• nie powinno prowadzić do działań windykacyjnych wynikających z nieuiszczenia objętych ochroną świadczeń,
• nie może być podstawą przekazania informacji o zaległości do wskazanych w ustawie instytucji i biur informacji gospodarczej.

Jeżeli informacja o zaległości została przekazana przed doręczeniem pozwu, kredytodawca powinien powiadomić odpowiednią instytucję o ustawowym wstrzymaniu obowiązku płatności. Ustawa przewiduje również obowiązek usunięcia takich danych w określonym terminie.

Ochrona dotyczy jednak wyłącznie braku płatności objętego ustawowym wstrzymaniem. Nie musi obejmować wcześniejszych zaległości ani innych zobowiązań niezwiązanych bezpośrednio z kwestionowaną umową.

Czy po wejściu w życie ustawy trzeba składać wniosek o zabezpieczenie?

W sprawach objętych ustawą składanie wniosku zmierzającego do uzyskania tych samych skutków co art. 3 ustawy zasadniczo nie jest już potrzebne.

Przepisy przewidują, że wniosek dotyczący:

• wstrzymania obowiązku spełniania świadczeń wynikających z umowy,
• zakazania bankowi wypowiedzenia umowy,
• zakazania przekazywania informacji o braku płatności,
• zastosowania innego środka prowadzącego do takich samych rezultatów

zostaje pozostawiony w aktach bez podejmowania dalszych czynności. Postępowania dotyczące takich wniosków oraz zażaleń, które nie zostały zakończone przed wejściem ustawy w życie, uległy natomiast umorzeniu z mocy prawa.

Nie oznacza to, że instytucja zabezpieczenia całkowicie zniknęła ze spraw związanych z kredytami walutowymi. Nowa regulacja ma określony zakres i nie obejmuje każdego możliwego sporu z bankiem.

Co ze sprawami wszczętymi przed 7 sierpnia 2026 r.?

Nowe przepisy stosuje się również do postępowań wszczętych i niezakończonych przed ich wejściem w życie.

Jeżeli pozew został doręczony bankowi jeszcze przed 7 sierpnia 2026 r., skutki wstrzymania obowiązku płatności powstały z dniem wejścia ustawy w życie. W praktyce oznacza to, że ochrona objęła także wielu kredytobiorców, których procesy już wcześniej znajdowały się w toku.

Jeśli natomiast przed 7 sierpnia pozew został wniesiony, ale nie został jeszcze doręczony bankowi, ustawowe wstrzymanie powstaje dopiero w chwili doręczenia.

W każdej sprawie warto potwierdzić ten fakt na podstawie akt postępowania lub informacji dostępnej w systemie sądowym. Nie należy opierać decyzji o zaprzestaniu spłat wyłącznie na przypuszczeniu, że sąd „prawdopodobnie już wysłał” odpis pozwu.

Kogo obejmuje ustawa frankowa?

Nowe przepisy dotyczą postępowań związanych z zawartymi z konsumentami:

• umowami kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego,
• umowami kredytu denominowanego do franka szwajcarskiego,
• umowami pożyczki hipotecznej indeksowanej lub denominowanej do CHF.

Regulacja może znaleźć zastosowanie także w sprawach z udziałem spadkobiercy konsumenta, osoby, która przystąpiła do długu lub poręczyła za zobowiązanie, oraz osoby ponoszącej odpowiedzialność rzeczową za spłatę kredytu.

Ustawy nie stosuje się natomiast między innymi do roszczeń dochodzonych w postępowaniu:

• grupowym,
• upadłościowym,
• restrukturyzacyjnym.

Wyłączone zostały również niektóre sprawy dotyczące pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności oraz uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Kredyty w euro, dolarach i innych walutach

Szczególna ustawa dotyczy wyłącznie kredytów i pożyczek powiązanych z frankiem szwajcarskim. Nie obejmuje automatycznie kredytów indeksowanych lub denominowanych do euro, dolara amerykańskiego, jena czy innych walut.

W takich sprawach możliwość wstrzymania spłaty może nadal wymagać złożenia klasycznego wniosku o zabezpieczenie na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego. Konieczne będzie wówczas uprawdopodobnienie roszczenia oraz interesu prawnego.

Dlatego przed podjęciem decyzji o zaprzestaniu płatności należy zweryfikować nie tylko treść umowy, lecz również podstawę prawną prowadzonego postępowania. Rozwiązanie przewidziane dla kredytów CHF nie powinno być bezpośrednio przenoszone na inne kredyty walutowe.

Znaczenie wyroku TSUE w sprawie C-287/22

Jeszcze przed wejściem w życie ustawy frankowej istotne znaczenie dla zabezpieczeń miał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-287/22.

Sprawa dotyczyła konsumentów domagających się ustalenia nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej. Kredytobiorcy wnioskowali między innymi o zawieszenie obowiązku spłaty rat na czas trwania procesu.

TSUE uznał, że przepisy dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie takiej praktyce sądowej, która uniemożliwiałaby zastosowanie środków tymczasowych, jeżeli są one konieczne do zapewnienia pełnej skuteczności przyszłego orzeczenia oraz ochrony konsumenta.

Wyrok nie oznaczał automatycznego uwzględnienia każdego wniosku o zabezpieczenie. Sąd nadal musiał analizować okoliczności konkretnej sprawy. Orzeczenie wyraźnie wzmocniło jednak argumentację konsumentów, zwłaszcza gdy dalsza spłata rat mogłaby prowadzić do zwiększania świadczeń, które po stwierdzeniu nieważności umowy musiałyby podlegać rozliczeniu.

Obecnie w sprawach objętych ustawą frankową najważniejsze skutki ochronne wynikają wprost z przepisów. Wyrok TSUE pozostaje jednak istotnym elementem rozwoju ochrony konsumentów oraz może mieć znaczenie przy analizie spraw nieobjętych szczególną ustawą.

Czy wstrzymanie rat oznacza umorzenie zadłużenia?

Nie. Ustawowe wstrzymanie obowiązku płatności jest rozwiązaniem tymczasowym. Obowiązuje do prawomocnego zakończenia postępowania, ale samo w sobie nie przesądza, że umowa jest nieważna ani że bank ma obowiązek zwrócić określoną kwotę.

O nieważności umowy, bezskuteczności konkretnych postanowień oraz rozliczeniu stron rozstrzyga sąd.

Jeżeli roszczenia konsumenta zostaną prawomocnie oddalone, konieczne może być rozliczenie świadczeń, których płatność została wstrzymana. Zakres takich rozliczeń powinien być oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem treści wyroku i stanowisk stron.

Z tego powodu rozsądnym rozwiązaniem może być odkładanie równowartości niespłacanych rat do czasu prawomocnego zakończenia procesu. Zapewnia to finansowy bufor na wypadek niekorzystnego rozstrzygnięcia lub konieczności dokonania rozliczenia z bankiem.

Czy można nadal spłacać kredyt po doręczeniu pozwu?

Wstrzymanie obowiązku płatności nie zawsze oznacza bezwzględny zakaz dokonywania wpłat. Ustawa wskazuje, że jeżeli suma dotychczas spełnionych świadczeń jest niższa od kwoty kapitału udostępnionego kredytobiorcy, bank nie może odmówić przyjęcia dalszego świadczenia.

Decyzja, czy kontynuować płatności, powinna jednak zostać poprzedzona analizą:

• wysokości wypłaconego kapitału,
• sumy rat, prowizji i innych świadczeń przekazanych bankowi,
• treści żądań zawartych w pozwie,
• możliwego sposobu rozliczenia nieważnej umowy,
• aktualnej sytuacji finansowej kredytobiorcy,
• ryzyka procesowego w konkretnej sprawie.

Nie zawsze strategia odpowiednia dla osoby, która zwróciła już bankowi kwotę przewyższającą wypłacony kapitał, będzie właściwa dla kredytobiorcy znajdującego się na wcześniejszym etapie spłaty.

Najczęstsze błędy związane ze wstrzymaniem spłaty rat

Zaprzestanie płatności bez potwierdzenia doręczenia pozwu

To jeden z najpoważniejszych błędów. Samo wniesienie pozwu nie powoduje jeszcze ustawowego wstrzymania obowiązku płatności. Do czasu doręczenia odpisu pozwu bankowi umowa powinna być wykonywana zgodnie z dotychczasowymi zasadami, chyba że istnieje inna podstawa prawna do wstrzymania płatności.

Założenie, że ustawa automatycznie unieważnia umowę

Nowe przepisy dotyczą przede wszystkim sposobu prowadzenia postępowania i ochrony konsumenta w jego trakcie. Nie zastępują wyroku sądu i nie przesądzają automatycznie o wyniku procesu.

Przenoszenie zasad dotyczących CHF na każdy kredyt walutowy

Automatyczne wstrzymanie przewidziane w ustawie dotyczy umów powiązanych z frankiem szwajcarskim. Kredytobiorcy posiadający kredyty w euro lub innych walutach wymagają osobnej analizy.

Nieuwzględnienie roszczeń banku

Bank może dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału, w tym w drodze powództwa wzajemnego. Strategia procesowa powinna uwzględniać nie tylko roszczenia konsumenta, ale również sposób odpowiedzi na żądania banku i możliwość potrącenia wzajemnych należności.

Podpisanie ugody bez analizy ekonomicznej

Propozycja ugody może pojawić się również po wniesieniu pozwu. Przed jej podpisaniem warto porównać wynik proponowanego rozliczenia z możliwymi skutkami stwierdzenia nieważności umowy. Ugoda może zawierać oświadczenia o zrzeczeniu się roszczeń lub potwierdzeniu salda zadłużenia.

Jak przygotować się do sprawy frankowej?

Pierwszym etapem powinno być zgromadzenie dokumentów pozwalających ocenić treść umowy i dotychczasowe rozliczenia. Przydatne będą w szczególności:

• umowa kredytowa wraz z załącznikami,
• regulamin obowiązujący przy podpisaniu umowy,
• wszystkie aneksy,
• zaświadczenie banku o wypłacie kredytu,
• historia spłaty rat,
• informacje o prowizjach, ubezpieczeniach i innych opłatach,
• korespondencja z bankiem,
• wcześniejsze reklamacje i odpowiedzi banku,
• dokumenty dotyczące wypowiedzenia umowy lub windykacji, jeśli takie działania miały miejsce.

Na tej podstawie można zbadać postanowienia umowne, przygotować wyliczenia oraz ocenić potencjalne roszczenia. Analiza powinna również odpowiedzieć na pytanie, czy umowa podlega ustawie frankowej i od jakiego dnia może nastąpić wstrzymanie płatności.

Jak wygląda pomoc kancelarii w sprawie frankowej?

Prowadzenie sporu z bankiem wymaga połączenia analizy prawnej, wyliczeń finansowych i właściwej strategii procesowej. Pomoc kancelarii może obejmować między innymi:

• analizę umowy, regulaminu i aneksów,
• ocenę postanowień dotyczących indeksacji lub denominacji,
• ustalenie wysokości świadczeń przekazanych bankowi,
• przygotowanie reklamacji lub wezwania do zapłaty,
• sporządzenie pozwu,
• monitorowanie daty doręczenia pozwu bankowi,
• ocenę możliwości wstrzymania dalszych płatności,
• reprezentację przed sądami obu instancji,
• przygotowanie odpowiedzi na roszczenia banku,
• analizę propozycji ugodowej i rozliczenie stron po zakończeniu postępowania.

Kancelaria kredytowa Ciesielski i Partnerzy zapewnia wsparcie prawne na poszczególnych etapach sprawy, pomagając kredytobiorcy podejmować decyzje na podstawie treści umowy, aktualnych przepisów i sytuacji procesowej.

Zabezpieczenie w sprawach frankowych – najczęstsze pytania

Czy można przestać płacić raty od dnia złożenia pozwu?

Nie. Zgodnie z ustawą frankową skutek wstrzymania powstaje dopiero z chwilą doręczenia pozwu bankowi, a nie w dniu jego wniesienia do sądu.

Czy sąd musi wydać osobne postanowienie?

W sprawach objętych ustawą z 29 maja 2026 r. wstrzymanie następuje z mocy prawa. Osobne postanowienie dotyczące wstrzymania rat nie jest wymagane.

Czy bank może wypowiedzieć umowę z powodu niepłacenia rat?

Bank nie może wypowiedzieć umowy z powodu niespełniania świadczeń, których obowiązek został wstrzymany na podstawie art. 3 ustawy.

Czy bank może zgłosić zaległość do BIK lub BIG?

Brak płatności objęty ustawowym wstrzymaniem nie może stanowić podstawy przekazywania negatywnych informacji do podmiotów wskazanych w ustawie. W przypadku wcześniejszego zgłoszenia danych przepisy przewidują mechanizm ich aktualizacji i usunięcia.

Czy ustawa dotyczy kredytów spłaconych?

Spłacenie kredytu nie wyklucza dochodzenia roszczeń związanych z niedozwolonymi postanowieniami umowy. W takim przypadku kwestia wstrzymania przyszłych rat traci jednak znaczenie, ponieważ umowa została już wykonana.

Czy ustawa obejmuje kredyty w euro?

Nie. Szczególna regulacja dotyczy kredytów i pożyczek hipotecznych denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego.

Czy wygrana w sprawie jest pewna?

Nie można zagwarantować wyniku postępowania. Każda umowa, okoliczności jej zawarcia i sytuacja kredytobiorcy wymagają indywidualnej analizy.

Podsumowanie

Od 7 sierpnia 2026 r. kredytobiorcy frankowi objęci szczególną ustawą uzyskali istotną ochronę. Po doręczeniu pozwu bankowi obowiązek spełniania świadczeń z umowy zostaje wstrzymany z mocy prawa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Najważniejsze jest jednak prawidłowe ustalenie momentu rozpoczęcia tej ochrony. Wniesienie pozwu nie jest równoznaczne z jego doręczeniem. Nie należy również utożsamiać wstrzymania płatności ze stwierdzeniem nieważności umowy lub ostatecznym umorzeniem zobowiązania.

Jeżeli posiadasz kredyt indeksowany albo denominowany do franka szwajcarskiego, warto przeprowadzić analizę umowy, dotychczasowych spłat i możliwych skutków procesu.