Jak unieważnienie kredytu wpływa na zdolność kredytową i BIK?

Osoby rozważające pozew przeciwko bankowi często obawiają się, że zakwestionowanie umowy kredytu frankowego albo wstrzymanie spłaty rat pogorszy ich historię w Biurze Informacji Kredytowej. Pojawiają się też pytania, czy po wygraniu procesu kredyt automatycznie znika z BIK i czy dzięki temu od razu wzrasta zdolność kredytowa.

Unieważnienie kredytu może korzystnie wpłynąć na zdolność kredytową, ponieważ z miesięcznych obciążeń może zniknąć wysoka rata, a z wykazywanych zobowiązań – saldo kredytu hipotecznego. Nie oznacza to jednak, że każdy konsument natychmiast otrzyma wyższą ocenę punktową BIK albo bez przeszkód uzyska nowe finansowanie.

Trzeba rozróżnić:

• dane o zobowiązaniu przekazywane do BIK;
• ocenę punktową BIK;
• zdolność kredytową obliczaną przez konkretny bank;
• wewnętrzną ocenę ryzyka stosowaną przez kredytodawcę.

Są to powiązane, ale odrębne elementy. BIK nie podejmuje decyzji o przyznaniu kredytu. Decyzję podejmuje bank, uwzględniając między innymi dochody, wydatki, aktualne zadłużenie, historię płatności oraz własną politykę ryzyka.

Kancelaria kredytowa Ciesielski i Partnerzy pomaga kredytobiorcom nie tylko w prowadzeniu procesu frankowego, lecz również w uporządkowaniu sytuacji po prawomocnym wyroku i weryfikacji sposobu raportowania kredytu.

Czym różni się zdolność kredytowa od oceny punktowej BIK?

Zdolność kredytowa oznacza możliwość spłaty przyszłego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Bank ocenia ją indywidualnie przy rozpoznawaniu wniosku o finansowanie.

Najczęściej bierze pod uwagę:

• wysokość i stabilność dochodów;
• formę zatrudnienia albo sposób prowadzenia działalności;
• miesięczne koszty utrzymania;
• liczbę osób w gospodarstwie domowym;
• aktualne raty i limity kredytowe;
• zadłużenie na kartach kredytowych;
• historię terminowości spłat;
• wiek kredytobiorcy;
• okres kredytowania;
• wartość i rodzaj zabezpieczenia;
• dane znajdujące się w BIK;
• wewnętrzne zasady oceny ryzyka.

Ocena punktowa BIK, nazywana scoringiem, jest natomiast wskaźnikiem określającym prawdopodobieństwo terminowej spłaty zobowiązań na podstawie danych zgromadzonych w BIK. Może być jednym z elementów oceny banku, ale nie zastępuje analizy zdolności kredytowej.

BIK podkreśla, że banki stosują własne modele oraz polityki kredytowe. Ten sam klient może więc otrzymać finansowanie w jednej instytucji, a w innej spotkać się z decyzją odmowną.

Czy pozew frankowy obniża ocenę BIK?

Samo wniesienie pozwu przeciwko bankowi nie jest opóźnieniem w spłacie kredytu i nie powinno być automatycznie traktowane jako negatywne zdarzenie kredytowe.

BIK nie jest rejestrem postępowań sądowych. Gromadzi informacje dotyczące zobowiązań kredytowych, takie jak:

• wysokość i waluta zobowiązania;
• stan zadłużenia;
• warunki spłaty;
• przebieg wykonywania zobowiązania;
• występujące opóźnienia;
• ustanowione zabezpieczenia;
• data i przyczyna wygaśnięcia zobowiązania.

Z punktu widzenia historii kredytowej największe znaczenie ma więc nie sam fakt wniesienia pozwu, ale sposób, w jaki bank raportuje kredyt oraz ewentualny brak płatności rat.

W sprawach frankowych istotne zmiany wprowadziła ustawa obowiązująca od 7 sierpnia 2026 r.

Wstrzymanie rat po doręczeniu pozwu a BIK

W sprawach objętych ustawą z 29 maja 2026 r. , z chwilą doręczenia bankowi pozwu albo pozwu wzajemnego wniesionego przez konsumenta, obowiązek spełniania świadczeń wynikających z umowy kredytu zostaje wstrzymany z mocy prawa aż do prawomocnego zakończenia postępowania.

Regulacja dotyczy określonych w ustawie spraw związanych z kredytami i pożyczkami hipotecznymi indeksowanymi lub denominowanymi do CHF. Nie obejmuje wszystkich sporów z bankiem; przewiduje między innymi wyłączenia dla postępowań grupowych, upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Przed wstrzymaniem spłat należy ustalić, czy dana sprawa mieści się w jej zakresie.

Brak płatności objęty takim wstrzymaniem:

• nie może być uznany za niewykonanie umowy;
• nie może stanowić podstawy jej wypowiedzenia;
• nie może być podstawą działań windykacyjnych związanych z niewykonaniem umowy;
• nie może zostać zgłoszony jako zaległość do instytucji utworzonych na podstawie art. 105 ust. 4 Prawa bankowego;
• nie może zostać zgłoszony do biur informacji gospodarczej ani pozostałych podmiotów wymienionych w ustawie.

W praktyce ochrona obejmuje między innymi raportowanie informacji o braku płatności do BIK.

Kluczowa jest jednak data doręczenia pozwu. Samo przygotowanie, wysłanie albo złożenie pozwu w sądzie nie uruchamia jeszcze ustawowego wstrzymania. Do momentu doręczenia pozwu bankowi kredytobiorca nie powinien samodzielnie zaprzestawać spłacania rat, chyba że istnieje inna podstawa prawna.

Co z informacjami przekazanymi do BIK przed doręczeniem pozwu?

Ustawa przewiduje również mechanizm usunięcia informacji o niespełnianiu świadczeń objętych ustawowym wstrzymaniem, jeżeli zostały przekazane przed doręczeniem pozwu albo pozwu wzajemnego.

Bank ma obowiązek powiadomić wskazane w ustawie instytucje, że nastąpił skutek w postaci wstrzymania płatności. Powinien to zrobić w terminie miesiąca od dnia doręczenia pozwu. Instytucja otrzymująca powiadomienie ma następnie nie więcej niż miesiąc na wykreślenie odpowiednich danych ze zbioru.

Dla spraw wszczętych i niezakończonych przed 7 sierpnia 2026 r. przewidziano przepisy przejściowe. Jeżeli pozew został doręczony przed wejściem ustawy w życie, wstrzymanie powstało 7 sierpnia 2026 r., a kredytodawca otrzymał dwa miesiące na przekazanie stosownego powiadomienia. Jeżeli w takiej wcześniej wszczętej sprawie doręczenie nastąpiło później, termin dwóch miesięcy biegnie od doręczenia pozwu.

Nie oznacza to, że z BIK automatycznie znikną wszystkie wcześniejsze informacje dotyczące konsumenta. Ustawa odnosi się do danych związanych z niespełnianiem świadczeń objętych wstrzymaniem. Inne zobowiązania oraz niezależne opóźnienia wymagają osobnej oceny.

Czy bank może zgłosić zaległość po wstrzymaniu płatności?

Bank nie może przedstawiać rat objętych ustawowym wstrzymaniem jako zaległego zadłużenia. Nie może również z powodu ich nieuiszczenia zgłaszać lub udostępniać informacji do BIK, BIG i pozostałych instytucji wymienionych w ustawie.

Jeżeli mimo to w Raporcie BIK pojawi się opóźnienie, kredytobiorca powinien:

• pobrać aktualny Raport BIK;
• ustalić, kiedy pozew został doręczony bankowi;
• sprawdzić, jakiego okresu dotyczy raportowana zaległość;
• złożyć reklamację do banku;
• dołączyć potwierdzenie doręczenia pozwu;
• powołać się na art. 3 ustawy frankowej;
• zażądać skorygowania informacji przekazanych do BIK;
• ponownie sprawdzić raport po dokonaniu aktualizacji.

Sam BIK co do zasady nie zmienia danych przekazanych przez bank na podstawie wyłącznie jednostronnego oświadczenia kredytobiorcy. Korekty powinien dokonać podmiot, który przekazał informację.

Co dzieje się z wpisem w BIK po unieważnieniu kredytu?

Po prawomocnym stwierdzeniu, że umowa nie wiąże stron, bank powinien odpowiednio zaktualizować informacje dotyczące zobowiązania. Nie powinno ono być nadal prezentowane jako aktywny, prawidłowo funkcjonujący kredyt hipoteczny z przyszłymi ratami i bieżącym saldem wynikającym z nieważnej umowy.

Prawo bankowe nakłada na bank obowiązek przekazywania informacji między innymi o:

• całkowitej spłacie zobowiązania;
• wygaśnięciu zobowiązania;
• stwierdzeniu nieistnienia zobowiązania;
• korekcie jego wysokości;
• aktualizacji wcześniej przekazanych danych.

Bank powinien przekazać taką informację do instytucji utworzonej na podstawie art. 105 ust. 4 Prawa bankowego w terminie siedmiu dni od wystąpienia okoliczności uzasadniającej aktualizację. Instytucja powinna wprowadzić informację do swojego zbioru w terminie nie dłuższym niż siedem dni od jej otrzymania.

Czy unieważniony kredyt zostaje całkowicie usunięty z BIK?

Nie w każdym przypadku wpis musi natychmiast i całkowicie zniknąć. Czym innym jest aktualizacja aktywnego zobowiązania, a czym innym dalsze przechowywanie określonych informacji o jego historii.

Ogólne zasady dotyczące danych po wygaśnięciu zobowiązania przewidują możliwość ich dalszego przetwarzania:

• za zgodą klienta – zgoda może zostać odwołana;
• bez zgody przez okres do pięciu lat, jeżeli spełniono ustawowe warunki, w tym przesłankę niewykonania zobowiązania albo zwłoki przekraczającej 60 dni oraz upływu co najmniej 30 dni od poinformowania klienta o zamiarze takiego przetwarzania;
• w określonym zakresie przez okres do 12 lat do celów stosowania metod i modeli statystycznych.

Powyższe zasady nie przesądzają jednak automatycznie o podstawie przetwarzania danych dotyczących umowy uznanej za nieważną. Po takim wyroku trzeba osobno ocenić podstawę, cel i zakres dalszego przetwarzania. Danych przechowywanych do celów statystycznych i modelowych nie należy utożsamiać z aktywną zaległością wpływającą na aktualną zdolność kredytową.

Po prawomocnym wyroku najważniejsze jest, aby dane prawidłowo odzwierciedlały:

• brak dalszego obowiązywania umowy;
• brak przyszłych rat wynikających z tej umowy;
• prawidłowy stan rozliczeń;
• brak zaległości wynikającej z rat objętych ustawowym wstrzymaniem;
• datę i przyczynę zakończenia zobowiązania.

Czy warto żądać usunięcia całej historii kredytu?

W odniesieniu do pozytywnej historii, którą można zgodnie z prawem nadal przetwarzać, całkowite usunięcie danych nie zawsze jest najkorzystniejsze dla klienta. Długa historia terminowego regulowania zobowiązań może korzystnie wpływać na ocenę punktową. Nie uzasadnia to jednak zachowywania danych nieprawidłowych lub przetwarzanych bez podstawy prawnej.

Jeżeli wszystkie informacje o wieloletnim kredycie zostaną wyłączone z oceny, scoring może zostać przeliczony na podstawie mniejszej liczby danych. Nie musi to oznaczać jego wzrostu.

Przed odwołaniem zgody na przetwarzanie pozytywnej historii warto sprawdzić:

• czy kredyt był spłacany terminowo;
• jak zobowiązanie jest obecnie oznaczone;
• czy w raporcie występują nieprawidłowe zaległości;
• czy inne kredyty tworzą wystarczającą historię;
• czy klient planuje w najbliższym czasie ubiegać się o nowe finansowanie.

Celem nie zawsze powinno być usunięcie każdej wzmianki o kredycie. Najważniejsza jest zgodność danych z rzeczywistym i prawnym stanem zobowiązania.

Czy wygrana sprawa frankowa poprawia zdolność kredytową?

Może ją poprawić, szczególnie jeżeli bank przestanie uwzględniać:

• miesięczną ratę kredytu;
• saldo kredytu frankowego;
• limit wynikający z umowy;
• ryzyko zmiany kursu waluty;
• obciążenie hipoteczne nieruchomości.

Jeżeli wcześniej rata wynosiła kilka tysięcy złotych miesięcznie, usunięcie jej z kalkulacji może istotnie zwiększyć nadwyżkę dochodu, z której bank oblicza zdolność do obsługi nowego zobowiązania.

Po wykreśleniu hipoteki nieruchomość może też zostać przedstawiona jako wolna od dotychczasowego zabezpieczenia. Może to mieć znaczenie przy ubieganiu się o kolejny kredyt hipoteczny albo refinansowanie innych zobowiązań.

Poprawa nie jest jednak automatyczna. Bank nadal oceni:

• wysokość dochodów;
• źródło zatrudnienia;
• wiek kredytobiorcy;
• koszty utrzymania;
• inne kredyty i limity;
• historię wcześniejszych płatności;
• zakończenie rozliczenia z dotychczasowym bankiem;
• aktualny stan księgi wieczystej;
• własną politykę kredytową.

Czy wynik BIK zawsze wzrośnie po unieważnieniu umowy?

Nie. Wynik może wzrosnąć, spaść albo przez pewien czas pozostać na podobnym poziomie.

W aktualnym opisie oceny punktowej BIK przedstawia sześć obszarów wpływających na wynik:

• historię wcześniejszych spłat;
• terminowość bieżących spłat;
• staż kredytowy;
• ostatnio zaciągnięte kredyty i pożyczki;
• stopień wykorzystania limitów kredytowych;
• liczbę spłacanych kredytów i pożyczek gotówkowych.

Usunięcie dużego aktywnego zadłużenia może być korzystne. Jednocześnie zamknięcie wieloletniego, terminowo obsługiwanego kredytu może zmienić strukturę historii kredytowej.

Ocena punktowa jest tylko jednym z elementów. BIK wskazuje, że o przyznaniu kredytu zawsze decyduje instytucja finansowa, a wynik widoczny w Raporcie BIK nie musi odpowiadać wewnętrznemu scoringowi konkretnego banku.

Zdolność kredytowa w trakcie procesu frankowego

Uzyskanie nowego kredytu w czasie trwania procesu jest możliwe, ale może być trudniejsze niż po prawomocnym zakończeniu sporu i aktualizacji danych.

Bank rozpoznający nowy wniosek może analizować:

• czy kredyt frankowy nadal jest widoczny jako aktywny;
• czy obowiązek płatności został skutecznie wstrzymany;
• czy pozew został doręczony;
• czy zapadł już wyrok;
• czy wyrok jest prawomocny;
• czy bank dochodzi zwrotu kapitału;
• jaka kwota pozostaje do rozliczenia;
• czy nieruchomość nadal jest obciążona hipoteką.

Ustawowe wstrzymanie rat nie musi oznaczać, że każdy bank udzielający nowego finansowania natychmiast przestanie uwzględniać dotychczasowy kredyt w kalkulacji. Instytucje stosują własne procedury i mogą wymagać dokumentów potwierdzających sytuację prawną.

W czasie procesu przydatne mogą być:

• odpis pozwu;
• dowód doręczenia pozwu bankowi;
• informacja o ustawowym wstrzymaniu płatności;
• postanowienia lub wyroki wydane w sprawie;
• aktualny Raport BIK;
• zestawienie kwot pozostałych do rozliczenia.

Kiedy najlepiej ubiegać się o nowy kredyt?

Nie ma ustawowego okresu, przez który po wygraniu sprawy frankowej trzeba czekać przed złożeniem nowego wniosku.

Z praktycznego punktu widzenia najlepiej jednak najpierw:

• uzyskać prawomocny wyrok;
• rozliczyć wzajemne roszczenia z bankiem;
• otrzymać dokument potwierdzający zakończenie rozliczeń;
• doprowadzić do aktualizacji danych w BIK;
• wykreślić hipotekę z księgi wieczystej;
• pobrać nowy Raport BIK;
• sprawdzić, czy kredyt nie jest wykazywany jako aktywny;
• przygotować dokumenty wyjaśniające sposób zakończenia umowy.

Złożenie wniosku przed aktualizacją danych może prowadzić do sytuacji, w której nowy bank nadal uwzględni dawną ratę lub saldo. Konieczne będzie wtedy przedstawianie dodatkowych wyjaśnień albo ponowne przeprowadzenie analizy kredytowej.

Jak sprawdzić dane w BIK?

Kredytobiorca może pobrać Raport BIK i zweryfikować między innymi:

• czy kredyt jest oznaczony jako aktywny;
• jakie saldo wykazuje bank;
• czy pojawiają się zaległości;
• jak oznaczono płatności po doręczeniu pozwu;
• czy wpisano datę zakończenia zobowiązania;
• czy dane zostały zaktualizowane po wyroku;
• jakie informacje wpływają na ocenę punktową.

Raport BIK zawiera uporządkowaną historię kredytową oraz informacje pozwalające zidentyfikować ewentualne nieprawidłowości.

Warto pobrać raport:

• przed wniesieniem pozwu;
• po doręczeniu pozwu bankowi;
• po wstrzymaniu spłaty rat;
• po prawomocnym wyroku;
• po zakończeniu rozliczenia;
• przed złożeniem wniosku o nowy kredyt.

Dzięki temu łatwiej ustalić, kiedy pojawiła się nieprawidłowa informacja oraz czy została następnie skorygowana.

Jak skorygować błędny wpis?

Jeżeli dane w BIK są niezgodne z wyrokiem albo rzeczywistym stanem rozliczeń, reklamację należy skierować przede wszystkim do banku, który przekazał informacje.

W piśmie należy:

• wskazać konkretny kredyt i numer umowy;
• opisać nieprawidłowe dane;
• przedstawić prawidłowy stan;
• zażądać aktualizacji informacji przekazanych do BIK;
• wskazać podstawę prawną żądania;
• dołączyć dokumenty potwierdzające stanowisko.

W zależności od sytuacji mogą to być:

• prawomocny wyrok;
• zaświadczenie o prawomocności;
• potwierdzenie doręczenia pozwu;
• porozumienie rozliczeniowe;
• oświadczenie o potrąceniu;
• potwierdzenie zapłaty kapitału;
• pismo banku potwierdzające zamknięcie rozliczeń;
• aktualny Raport BIK.

BIK co do zasady nie jest uprawniony do samodzielnego zmieniania merytorycznej treści danych otrzymanych od banku. W przypadku stwierdzenia niezgodności należy żądać korekty od instytucji, która dokonała zgłoszenia.

Jeżeli bank nie uwzględnia zasadnej reklamacji, można rozważyć dalsze działania, w tym interwencję Rzecznika Finansowego, skargę z zakresu ochrony danych osobowych albo dochodzenie sprostowania na drodze sądowej.

Automatyczna decyzja kredytowa – prawo do wyjaśnień

Prawo bankowe pozwala instytucjom podejmować decyzje kredytowe na podstawie zautomatyzowanego przetwarzania danych, w tym profilowania. Klient powinien jednak mieć zapewnione prawo do:

• uzyskania wyjaśnień dotyczących podstaw decyzji;
• interwencji człowieka;
• ponownego rozpatrzenia decyzji;
• przedstawienia własnego stanowiska.

Jeżeli więc wniosek zostanie automatycznie odrzucony z powodu nieaktualnych danych o kredycie frankowym, warto zażądać wyjaśnienia oraz ponownej oceny po przedstawieniu prawomocnego wyroku i dokumentów potwierdzających aktualny stan zobowiązania.

Najczęstsze błędy po unieważnieniu kredytu

Założenie, że dane poprawią się automatycznie natychmiast po wyroku

Bank ma obowiązek aktualizacji, ale warto sprawdzić, czy rzeczywiście została dokonana i czy odpowiada treści orzeczenia.

Żądanie całkowitego usunięcia każdej informacji

Usunięcie pozytywnej historii, przetwarzanej zgodnie z prawem, nie zawsze poprawia scoring. Najpierw trzeba sprawdzić podstawę dalszego przetwarzania i prawidłowość danych. Nie należy pozostawiać błędnych informacji wyłącznie w obawie o wynik punktowy.

Złożenie wniosku o kredyt przed rozliczeniem z bankiem

Prawomocne stwierdzenie nieważności nie zawsze oznacza, że wzajemne roszczenia zostały już rozliczone. Nowy bank może uwzględnić pozostającą do zapłaty kwotę kapitału.

Zaprzestanie płatności przed doręczeniem pozwu

W sprawach objętych ustawą ochrona co do zasady rozpoczyna się z chwilą doręczenia pozwu bankowi, z uwzględnieniem przepisów przejściowych. Wcześniejszy brak płatności może zostać potraktowany jako opóźnienie, jeżeli nie istnieje inna podstawa do wstrzymania spłat.

Kierowanie żądania korekty wyłącznie do BIK

Za prawidłowość przekazanych danych odpowiada przede wszystkim bank lub inna instytucja finansowa. To do niej należy skierować reklamację.

Brak kontroli księgi wieczystej

Nawet po aktualizacji BIK nieruchomość może nadal pozostawać obciążona hipoteką. Dla nowego banku będzie to istotna informacja przy ocenie możliwości przyjęcia zabezpieczenia.

Unieważnienie kredytu a BIK – najczęstsze pytania

Czy unieważnienie kredytu oznacza negatywny wpis w BIK?

Nie. Stwierdzenie, że umowa nie wiąże stron, nie jest tym samym co nieterminowa spłata kredytu. Dane powinny odzwierciedlać prawny sposób zakończenia zobowiązania.

Czy bank może zgłosić brak rat po doręczeniu pozwu?

W sprawach objętych ustawą frankową bank nie może przedstawiać nieuiszczonych świadczeń objętych wstrzymaniem jako niewykonania umowy ani raportować ich jako zaległości do podmiotów wskazanych w ustawie.

Czy po wyroku kredyt automatycznie zniknie z raportu?

Bank powinien zaktualizować dane, ale nie każdy wpis musi zostać całkowicie usunięty. Konieczne jest prawidłowe oznaczenie wygaśnięcia lub nieistnienia zobowiązania.

Czy unieważnienie zawsze poprawia ocenę punktową?

Nie ma takiej gwarancji. Usunięcie aktywnego zadłużenia może pomóc, ale zamknięcie wieloletniej historii kredytowej może też zmienić sposób wyliczania scoringu.

Czy po wygranej można od razu dostać nowy kredyt hipoteczny?

Nie istnieje obowiązkowy okres oczekiwania. W praktyce warto najpierw rozliczyć się z bankiem, zaktualizować BIK i wykreślić hipotekę.

Kto poprawia błędne dane?

Korektę powinien przekazać do BIK bank albo inna instytucja, która zgłosiła dane. Reklamację należy skierować przede wszystkim do źródła informacji.

Czy wcześniejsze opóźnienia zostaną usunięte?

Ustawa przewiduje usuwanie informacji związanych ze świadczeniami objętymi ustawowym wstrzymaniem. Nie oznacza to automatycznego usunięcia wszystkich historycznych opóźnień dotyczących innych zobowiązań lub wcześniejszych, niezależnych zaległości.

Podsumowanie

Unieważnienie kredytu frankowego może poprawić zdolność kredytową, ponieważ z miesięcznych obciążeń znika rata, a z wykazywanego zadłużenia – saldo zakwestionowanego kredytu. Efekt nie zawsze jest jednak natychmiastowy.

Po prawomocnym wyroku konieczne jest rozliczenie kapitału, aktualizacja danych przekazanych do BIK oraz wykreślenie hipoteki. Dopiero uporządkowanie wszystkich tych elementów daje bankowi rozpoznającemu nowy wniosek pełny obraz sytuacji finansowej klienta.

Samo wniesienie pozwu nie jest negatywnym zdarzeniem kredytowym. Od 7 sierpnia 2026 r. raty objęte ustawowym wstrzymaniem po doręczeniu pozwu bankowi nie mogą być raportowane jako zaległość. Jeżeli nieprawidłowy wpis mimo to się pojawi, należy zażądać jego korekty.